Σκέψεις για την γυναικεία φύση, το γυναικείο σώμα, αλλά και την πορεία της ως συγγραφέας

Η Εύα Στάμου είναι πεζογράφος και Δρ. Ψυχολογίας. Δίδαξε Ψυχιατρική Ηθική στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και εργάστηκε σε κέντρα υποστήριξης εφήβων με ψυχικές διαταραχές, και στο Bootham Psychiatric Hospital του Γιορκ.

Την περίοδο 2015-2017 εργάστηκε με έδρα τον Ναύσταθμο της Λέρου, προσφέροντας ψυχοθεραπεία σε πληρώματα διάσωσης προσφύγων στο Ανατολικό Αιγαίο.



Ως πεζογράφος, η Εύα Στάμου έχει συμμετάσχει σε διεθνή φεστιβάλ βιβλίου. Λογοτεχνικά κείμενά της έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, αραβικά, δανικά, ιταλικά, και λιθουανικά. Το έργο της περιλαμβάνει έξι λογοτεχνικά βιβλία, και τα δοκίμια Ageing and Female Identity in Midlife (London: Scholars’ Press), και Η επέλαση της ροζ λογοτεχνίας (Gutenberg). Τα δύο τελευταία βιβλία της, το μυθιστόρημα Η εκδρομή (2016) και η συλλογή διηγημάτων Τα κορίτσια που γελούν (2018) κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Αρμός».


Το She & He είχε την τύχη να μιλήσει μαζί της, σε μία συνέντευξη τόσο για την πορεία της, όσο και για τον ρόλο της στην γυναικεία ενδυνάμωση.



Ποιο ήταν το έναυσμα για το ξεκίνημα της συγγραφικής σας πορείας;

Η επαγγελματική εμπειρία μου από το Bootham Psychiatric Hospital, στο Γιορκ της Αγγλίας, στο οποίο έκανα την πρακτική μου αμέσως μετά το Πανεπιστήμιο. Ήταν η πρώτη δουλειά -ιδιαίτερα απαιτητική μα συναρπαστική- που ανέλαβα ως ψυχολόγος. Αποφάσισα να αντλήσω από τις εμπειρίες μου στο Γιορκ και να τους δώσω λογοτεχνική μορφή παντρεύοντας τα γεγονότα με την επινόηση και έτσι έγραψα το πρώτο μου μυθιστόρημα με τίτλο Ελιγμοί που κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο «Οδός Πανός» το 2004.

Τα βιβλία σας βγάζουν ένα φεμινιστικό άρωμα. Παίρνετε αφορμή από προσωπικά σας βιώματα για τον χαρακτήρα των βιβλίων σας ή από τις ανισότητες που επικρατούν γύρω μας;

Παίρνω αφορμή σπανιότερα από τον εαυτό μου και συχνότερα από φίλες, γνωστές, συμμαθήτριες, γυναίκες που εμφανίζονται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, διάσημες και άσημες, και τις ιστορίες τους. Παρατηρώ, αφουγκράζομαι, σκέφτομαι για τους ανθρώπους, ενημερώνομαι διαρκώς για όσα συμβαίνουν γύρω μου. Όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς ξεφυλλίζοντας το τελευταίο βιβλίο μου, Τα κορίτσια που γελούν (Αρμός), αποφεύγω τα στερεότυπα και την αναπαραγωγή κλισέ εικόνων, ώστε να αναδεικνύω την πολυσημία της γυναικείας εμπειρίας και της έμφυλης ταυτότητας, και να δίνω φωνή σε ηρωίδες διαφορετικής ηλικίας, εμφάνισης, σεξουαλικότητας, κοινωνικής τάξης, επαγγελματικής ομάδας.


Τι είναι αυτό που σας ελκύει το ενδιαφέρον ώστε να παρατηρείτε τους ανθρώπους γύρω σας και να αναπτύσσετε τους χαρακτήρες των βιβλίων σας;

Βρίσκω ενδιαφέρον σε όλους τους ανθρώπους, ακόμα και σε όσους με την πρώτη ματιά φαίνονται συνηθισμένοι, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο, ακόμα και αν μοιάζουν συμβιβασμένοι με έναν τρόπο που ζωής που εγώ η ίδια δεν θα επέλεγα ποτέ. Προσπαθώ να βλέπω κάτω από την επιφάνεια, να αποκαλύπτω τις αιτίες, τα κίνητρα, τη διαδρομή και τις επιλογές που κάνει κάποιος ώστε να γίνει είτε ένας επαναστάτης καλλιτέχνης, είτε μια συντηρητική νοικοκυρά που ζει στα προάστια.

Μέσα από τα μάτια της Εύας, πώς μοιάζουν αυτοί οι άνθρωποι που παρατηρείτε;


Πιστεύω ότι από τη φύση μου, αλλά και λόγω της δουλειάς μου, δεν είμαι επικριτική. Η ματιά μου μπορεί να μην ωραιοποιεί, αλλά σίγουρα αποδέχεται τις διαφορετικές πορείες και επιλογές των ανθρώπων, τους φόβους και τις αδυναμίες τους. Στα μυθιστορήματα και τα διηγήματά μου ξεγυμνώνω ψυχολογικά τους ήρωές μου, δίχως να τους κατακρίνω ή να τους καταδικάζω και χωρίς να ηθικολογώ. Στέκομαι δίπλα τους με την επιθυμία να καταλάβω, να επικοινωνήσω, όπως ακριβώς κάνω στην καθημερινότητά μου με τους φίλους ή τους θεραπευόμενους που επισκέπτονται το γραφείο μου.

Ποια πιστεύετε ότι είναι η θέση της γυναίκας στη λογοτεχνία; Είτε αυτή είναι από την πλευρά της συγγραφέως είτε από την πλευρά ενός φανταστικού χαρακτήρα.

Ανησυχώ με τα βιβλία τύπου «Άρλεκιν» που δίνουν μια μονοδιάστατη άποψη για το ωραίο και το ενδιαφέρον, αδιαφορούν για την ουσία της γυναικείας εμπειρίας, ασχολούνται εμμονικά με την εμφάνιση της ηρωίδας, και θεωρούν ότι τα αντικείμενα που μπορεί να αποκτήσει και να καταναλώσει μία σύγχρονη γυναίκα αποτελούν το κριτήριο της ευδαιμονίας της. Με ενοχλεί επίσης και ο επιδερμικός τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται οι σχέσεις των φύλων, σαν μία συναλλαγή, μια αναζήτηση από την γυναίκα ενός συζύγου με θετικά χαρακτηριστικά -χρήματα, γοητεία, και υψηλή κοινωνική θέση- που την συμφέρει να αποκτήσει για να καταξιωθεί, ως εάν ο σύντροφος να είναι απλώς ένα ακόμα προϊόν.

Όσον αφορά τις γυναίκες συγγραφείς πιστεύω πως στην εποχή μας η θέση τους εξακολουθεί να είναι πιο δύσκολη από ό,τι των αντρών, καθώς παραδοσιακά ο ρόλος του διανοούμενου ανήκει στον άντρα και πολλοί δυσκολεύονται να αποδεκτούν ότι μια γυναίκα που ασχολείται με την συγγραφή μπορεί να έχει να πει κάτι εξίσου σημαντικό και πνευματικά γόνιμο.

Ασχολείστε πολύ με τη γυναικεία φιγούρα μέσα στα βιβλία σας . Ποια πιστεύετε πως είναι η μεγαλύτερη εσωτερική δύναμη της γυναικείας φύσης;


Νομίζω ένα από τα χαρακτηριστικά πολλών γυναικών είναι η ικανότητα της ενσυναίσθησης, η επιθυμία να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετικές όψεις, να μην απορρίπτουν και να μην καταδικάζουν τίποτα πριν καταβάλλουν προσπάθεια να το κατανοήσουν. Επίσης, αρκετές γυναίκες καταφέρνουν και συνδυάζουν με επιτυχία «παραδοσιακούς» και «μοντέρνους» κοινωνικούς ρόλους, κάτι που δεν είναι καθόλου εύκολο.

Γυναικείο σώμα. Θεωρείτε ότι είναι μέσω ενδυνάμωσης των νέων γυναικών, οι οποίες ψάχνουν να βρουν τον εαυτό τους;


Μου αρέσουν οι γυναίκες που δεν προβάλλουν το σώμα τους με τους παραδοσιακούς τρόπους, αντιστέκονται στην αντικειμενοποίηση και αποφεύγουν να ταυτίζονται με την εξωτερική τους εμφάνιση.

Μία από τις πιο επαναστατικές πράξεις που μπορεί να κάνει μια γυναίκα στην εποχή μας, είναι να αγαπήσει και να αποδεχτεί τον σωματότυπό της και να μην καταβάλει προσπάθεια να τον αλλάξει με κάθε μέσο. Είναι άλλο να επιθυμείς να χάσεις βάρος ή να γυμναστείς και άλλο να επιχειρείς με δίαιτες πείνας, εξαντλητική γυμναστική ή χειρουργικές παρεμβάσεις να αλλάξεις την δομή του σώματός σου ώστε να μιμηθείς τα ρετουσαρισμένα ‘αψεγάδιαστα’ πρότυπα που προβάλλουν οι βιομηχανίες της μόδας και της διαφήμισης.


Πιστεύετε ότι έχετε βρει την ταυτότητα σας, αυτή που σας εκφράζει και σας παρακινεί να συνεχίσετε αυτό που κάνετε;


Η ταυτότητά μας δεν είναι κάτι που παραμένει σταθερό και αναλλοίωτο στο πέρασμα του χρόνου, αλλά κάτι που διαρκώς μεταβάλλεται και εμπλουτίζεται καθώς ωριμάζουμε και αποκτούμε νέες εμπειρίες ή καθώς αλλάζουμε κοινωνικούς και επαγγελματικούς ρόλους. Αισθάνομαι ότι η ταυτότητά μου έχει πολλές εκφάνσεις και διαφορετικές λειτουργίες - της πεζογράφου, της αρθρογράφου, της ψυχολόγου- και αυτό μου προσφέρει ικανοποίηση και δύναμη ώστε να συνεχίσω.

Σήμερα, μετά από τόσα βιβλία που έχετε γράψει, θεωρείτε ότι έχετε επιτύχει τους στόχους σας που είχατε όταν ξεκινήσατε αυτό το ταξίδι;


Κάθε νέο βιβλίο είναι ένα προσωπικό ταξίδι με πολλά στάδια: η σύλληψη της ιστορίας, η ανάπτυξη των χαρακτήρων, η διαδικασία της συγγραφής -που συνήθως ενέχει απομόνωση, ενδοσκόπηση και ενδελεχή έρευνα. Οι παρουσιάσεις του βιβλίου σε διάφορες πόλεις και η επαφή με τους αναγνώστες, αποτελούν μέρος αυτής της μοναδικής εμπειρίας που επαναλαμβάνεται. Ακόμα και αν όλα τα βιβλία μου δεν έχουν γνωρίσει, όπως είναι φυσικό, την ίδια εμπορική επιτυχία, σίγουρα έχω πετύχει τον κύριο στόχο μου που είναι η διαρκής συνομιλία με κοινό και κριτικούς.

Αν μπορούσατε να δώσετε μια συμβουλή στα νέα άτομα που προσπαθούν να κάνουν ένα καινούριο ξεκίνημα, ποια θα ήταν αυτή;


Νομίζω ότι θα πρέπει να αποφασίσουν ποιοι είναι οι στόχοι τους, τι τους ενδιαφέρει αληθινά και να αφοσιωθούν σε αυτό, βγάζοντας κάθε τι περιττό από την καθημερινότητά τους.

Αυτό που μετράει στη ζωή δεν είναι να τα αποκτήσουμε όλα, αλλά να έχουμε την ικανότητα να επιλέγουμε αυτά που μας εκφράζουν και στην συνέχεια να στηρίζουμε τις επιλογές μας, υπηρετώντας τις με αυθεντικότητα και πάθος.

Ευχαριστούμε θερμά την Εύα Στάμου για την συνέντευξη.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

info@sheandhengo.com

+306989651836

  • Instagram
  • Facebook
  • LinkedIn